Satınalma, üretim ve fason operasyonlarının tamamını tek bir ürün ağacında birbirine iplerle bağlayan; planlamacının tek bir sürükleme hareketiyle termin uygunluğunu gerçek zamanlı gösteren bir tedarik zinciri yönetim sistemi.
Klasik planlamada termin tarihi, planlamacının kafasında dağınık verileri birleştirmesiyle oluşur. Bu, hem yavaş hem de hataya açık bir yöntemdir.
Tedarikçi teslim süresi ayrı bir tabloda, makine kapasitesi ayrı bir raporda, fasoncu taahhüdü bir telefon görüşmesinde kalır.
Onlarca bileşenin termin etkisini aynı anda zihinde tutmak mümkün değildir; sonuç, iyimser bir tahmindir.
ERP/MRP sistemleri bu hesabı satır satır yapar, ama planlamacıya görsel ve sezgisel biçimde sunmaz.
Kapasite veya tedarikçi kaynaklı bir gecikme, çoğu zaman iş çoktan başladıktan sonra ortaya çıkar.
Ürün ağacındaki her düğüm — satınalma kalemi, üretim operasyonu, fason adımı — kendi termin verisini taşır. Bu düğümler birbirine ipler ile bağlıdır ve bu ipler en üstteki satış siparişi kutucuğuna kadar gerilir. Bir düğüm uygun değilse, ip kırmızı kalır; tamamı uygunsa, yeşile döner.
Aşağıdaki interaktif Gantt, yukarıdaki bağlı ipler mantığının çalışan hâlidir. Her departman kendi sekmesine geçip kendi kademesini sürükleyerek planlar — motor her hareketin zincirin tamamına etkisini anında hesaplar ve kimin girdisinin hazır olmadığını gösterir.
Müşteri → Sipariş → Ürün/Malzeme kırılımı üzerinden, sorunlu bileşenin gerçek Gantt planlamasına kadar iniliyor; her karar (kabul et / alternatif kaynak) yukarı doğru zincirin tamamını canlı olarak günceller.
Görünen sadelik — sürükle, bırak, sonucu gör — beş katmanlı bir hesaplama mimarisinin üzerinde durur.
Her nihai ürün, çok kademeli bir ağaç olarak modellenir. Her düğüm malzeme, iç üretim veya fason operasyonu tipindedir.
Tedarikçi teslim süresi, makine/hat kapasitesi, fasoncu taahhüdü ve depo mevcudu — her düğüm türüne özgü kaynak.
Satış siparişi kutucuğunun sürüklenebilir olduğu, ağacın kademe kademe göründüğü görsel katman.
Her hareket sonrası ağacın tamamını geriye doğru tarayan, en yakın uygun tarihi hesaplayan motor.
Yeşil / kırmızı ip rengi, planlamacının teknik detaya inmeden saniyeler içinde karar vermesini sağlar.
Sistem bugün kural tabanlı ve manuel; gelecekte yapay zeka destekli, öğrenen ve büyük ölçüde otonom bir katmana evrilme potansiyeli taşıyor.
Planlamacı kutucuğu sürükler; sistem her hareketi anlık olarak zincirin tamamına karşı test eder. Karar insanda kalır, hesap yükü sistemde erir.
Sistem öğrenen bir yapıya dönüştüğünde, satış siparişi girildiği anda geçmiş tedarikçi/kapasite/fason verisini değerlendirip termini otomatik önerir — hatta onaylar.
Yapay zeka katmanı doğrudan mevcut ERP'nin içine entegre edilir; ERP'nin kendi veri tabanına ve modüllerine doğrudan erişir, ek bir aktarım katmanına gerek kalmaz.
ERP'den bağımsız, ayrı bir yazılım olarak geliştirilip API üzerinden veri alışverişi yapar. Farklı ERP altyapılarıyla (SAP, Canias, Logo, Netsis vb.) çalışabilen, bağımsız bir ürüne dönüşme potansiyeli taşır.
Makine arızası, tedarikçi gecikmesi, gelen malzemenin kalite onayı almaması, personelin işe gelememesi, fasoncunun taahhüdünü tutamaması... Gerçek üretimde bunlar istisna değil, rutindir. Sistem bu ihtimalleri sorun çıktığı anda değil, ürün ağacı kurulurken zaten hesaba katar: her kritik düğümün, ürün ağacındaki ikame malzeme veya alternatif üretim yolu önceden tanımlanır ve ana plan ile paralel olarak B planı da baştan planlanmış hâlde bekler. Sorun çıktığında yapılan tek şey, zaten hazır olan bu alternatifi devreye almaktır.
Bazen bir sipariş, sırasını beklemeden diğerlerinin önüne geçmesi gereken bir aciliyetle gelir. Planlama takviminde normal mesai saatleri dolu görünse de, mesai sonrası fazla mesai alanları ve hafta sonu kapasitesi bilinçli olarak boş bırakılır — bu, mevcut kuyruktaki hiçbir siparişi ötelemeden acil talebi karşılayan ikinci bir esneklik katmanıdır.
Söz verilen tarih gerçek kapasite ve tedarik verisine dayanır; "kafadan" tahmin ortadan kalkar.
Saatler süren çapraz kontrol yerine, saniyeler içinde uygulanabilir bir termin bulunur.
Satış, üretim, satınalma ve fason yönetimi aynı görsel dili paylaşır.
Kırmızı kalan düğümler, yatırım gereken noktaları önceden işaret eder.
Her düğümün geçmiş performansı, gelecekteki termin tahminlerini iyileştirecek veri olarak birikir.
Çok kademeli ürün ağaçlarında, kademe sayısı arttıkça da aynı mantıkla çalışmaya devam eder.
Bu projenin bir benzeri, Barış Akça tarafından emekli olmadan önce çalıştığı son işyerinde proje lideri olarak devreye alınmış ve kurumsallaştırılmıştır. Sistem bugün Faz 1'de tanımlanan hâliyle — planlamacının satış siparişi kutucuğunu manuel olarak sürükleyip bıraktığı, altındaki ürün ağacının bu harekete gerçek zamanlı yeşil/kırmızı geri bildirim verdiği şekliyle — aktif olarak kullanılmaktadır. Faz 2'de anlatılan yapay zeka destekli otonom planlama katmanı henüz uygulamaya alınmamış olup, bu sunumda projenin gelecek vizyonu olarak ele alınmıştır.